حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣ - در جملات ذيل كلمه معرب و عامل و اعراب را معين كنيد؟

د: فصلّ لربّك‌ ( جمله فعليه) و انحر ( جمله فعليه).

ه: ادفعوا امواج البلاء بالدّعاء (جمله فعليّه).

و: صحّة الجسد من قلّة الحسد (جمله اسميه).

ز: الامل ينسى الاجل (جمله اسميه).

ح: العجز آفة (جمله اسميه) و الصبر شجاعة (جمله اسميه).

ط: النّجاة مع الايمان (جمله اسميه).

سؤالات و تمرينات ص (١٨)

١- معرب را تعريف كرده و براى آن مثالى بزنيد؟

٢- معرب چه حكمى دارد؟

٣- اعراب و عامل را تعريف كنيد؟

٤- در جملات ذيل كلمه معرب و عامل و اعراب را معيّن كنيد؟

الف: قل اعوذ بربّ الناس‌ ( سوره ناس آيه ١)

ب: اذا زلزلت الارض زلزالها ( سوره زلزال آيه ١)

جواب‌

١- اسم معرب عبارت است از هر اسمى كه با غير خود تركيب شده و با مبنى الاصل يعنى حرف و فعل ماضى و امر حاضر شباهتى نداشته باشد مانند زيد در مثال: زيد قائم نه زيد به تنهائى زيرا در اين صورت با غير تركيب نشده و ما گفتيم اسم معرب آن است كه با غير خودش تركيب شده باشد.

٢- حكم معرب آن است كه آخرش بواسطه اختلاف عوامل تغيير كرده و مختلف مى‌شود اعم از آنكه لفظا تغيير كرده مانند: جائنى زيد و رأيت زيدا و مررت بزيد.

در اين سه مثال آخر « زيد » لفظا تغيير كرده.

يا تقديرا مختلف شود مانند: جائنى موسى، رأيت موسى، مررت بموسى.

در اين سه مثال آخر موسى تغيير نكرده ولى تقديرا تغيير نموده زيرا در مثال‌